Lootjes trekken · Overzicht
Lootjes trekken: spelregels, ideeën en varianten
Bij lootjes trekken krijgt iedereen in het geheim de naam van iemand anders uit de groep. Voor die persoon koop of maak je een cadeau binnen het budget dat jullie samen hebben afgesproken. Wie wie heeft, blijft geheim tot de cadeaus worden uitgepakt.
Lootjes trekken in één zin
Lootjes trekken is een cadeau-uitwisseling waarbij iedereen precies één persoon een cadeau geeft, zonder dat iemand vooraf weet wie voor hem of haar iets uitzoekt.
In Nederland heet dit meestal lootjes trekken, in Engelstalige landen Secret Santa en in Portugal amigo secreto. De spelopzet is hetzelfde.
Niet te verwarren met de kabouterdeur: daarbij woont er in december zogenaamd een onzichtbaar kerstkaboutertje achter een klein deurtje en laat het briefjes en grapjes voor kinderen achter. Dat is een andere traditie en staat los van de cadeau-uitwisseling.
Zo werkt het
- Bepaal wie er meedoen
Zet alle deelnemers op één lijst. Het spel werkt vanaf drie personen.
Vraag het eerst en voeg niemand zomaar toe. Wie niet wil meedoen, moet dat vóór de trekking zonder uitleg kunnen aangeven.
- Spreek een budget af
Een bedrag tussen 5 en 20 euro is gebruikelijk en geldt voor iedereen.
Noem zowel een minimum als een maximum. ‘Ongeveer 10 euro’ betekent voor de één 4 euro en voor de ander 25.
- Trek de namen
Iedereen krijgt iemand anders toegewezen; niemand trekt zichzelf.
Met briefjes uit een schaal trekt er geregeld iemand zichzelf. Die persoon moet opnieuw en weet daardoor meer dan de rest. Online is de verdeling in tien seconden eerlijk geregeld.
- Zoek een cadeau uit
Blijf binnen het budget en houd rekening met het verlanglijstje, als dat er is.
Een verlanglijstje haalt minder verrassing weg dan je denkt. Het voorkomt vooral dat iemand voor de derde keer douchegel krijgt.
- Pak de cadeaus uit
Geef de cadeaus op de afgesproken dag aan elkaar.
Spreek vooraf af of jullie één voor één uitpakken of allemaal tegelijk. Om de beurt duurt langer, maar is vaak het leukste deel van de avond.
Welke variant past bij ons?
Tien varianten is nogal wat. Met drie vragen vinden jullie snel een passende vorm.
Een cadeau dat speciaal voor één persoon is uitgezocht, maakt deze variant het persoonlijkst.
Minder geschikt als de deelnemers elkaar nauwelijks kennen: dan wordt een gericht cadeau al snel een cadeaubon.
Alle varianten vergeleken
| Variant | Voorbereiding | Groep | Kosten | Sfeer | Meer informatie |
|---|---|---|---|---|---|
| Klassiek lootjes trekken | gemiddeld | vanaf 3 | budget | persoonlijk | Basisregels |
| Foute cadeaus | weinig | 4–20 | geen | grappig | Foute kerstcadeaus |
| Kerstdobbelspel | weinig | 6–25 | budget of geen | druk en vrolijk | Met een dobbelsteen |
| Cadeaus stelen | weinig | 5–15 | budget | plagerig | Met een dobbelsteen |
| Blind cadeaus trekken | weinig | vanaf 4 | budget | ontspannen | Ideeën |
| Lootjes met een gedicht | veel | 4–12 | budget | persoonlijk | Ideeën |
| Lootjes met opdrachten | gemiddeld | 4–15 | geen | verrassend | Ideeën |
| Wedstrijd om het foutste cadeau | weinig | 5–15 | laag | lekker vreemd | Ideeën |
| Adventslootjes | weinig | schoolklas | laag | rustig | Templates |
| Verjaardagslootjes | gemiddeld | precies 12 | budget | het hele jaar | Ideeën |
De basisregels
- Hetzelfde budget geldt voor iedereen — Anders ontstaat precies de scheve verhouding die lootjes trekken moet voorkomen. Wie een cadeau van 30 euro uitpakt en zelf 8 euro heeft uitgegeven, voelt zich ongemakkelijk. Spreek daarom een minimum en een maximum af.
- Niemand vertelt wie er op het lootje staat — Dat geheim is de kern van het spel. Zodra de verdeling vooraf bekend is, blijft er een gewone cadeau-uitwisseling over.
- Niemand kan zichzelf trekken — Bij papieren lootjes moet je dan opnieuw mengen, en wie twee keer trekt weet meer dan de anderen. Een online trekking voorkomt dit automatisch.
- Datum, plaats en tijd staan vooraf vast — Een ronde loopt vaker stuk op een afspraak die drie mensen anders hebben begrepen dan op een verkeerd cadeau.
- Verlanglijstjes zijn toegestaan — Twee of drie aanwijzingen zijn genoeg: koffie, thrillers, geen kaarsen. De verrassing blijft en het vierde pakket douchegel wordt voorkomen.
- Als iemand uitvalt, herstel je de verdeling — Trek in een kleine groep opnieuw. In een grotere groep kan één deelnemer ook een extra cadeau regelen voor de persoon die anders niets krijgt.
- Spreek vooraf af hoe jullie uitpakken — Met twaalf mensen duurt één voor één uitpakken al snel drie kwartier. Juist dat is meestal het gezelligste deel.
Hoeveel geef je uit?
Een budget van 5 tot 20 euro is gebruikelijk. De meeste groepen spreken 10 tot 15 euro af.
10 euro
Een boek in de aanbieding, een lekkere kruidenmix, een plantje of een spel voor twee. Vanaf dit bedrag kun je echt iets passends uitzoeken.
Met een lager bedrag kom je al snel uit bij spullen die na twee weken in een la verdwijnen. Een hoger bedrag kan ongemakkelijk zijn voor mensen die minder te besteden hebben, en dat zeggen mensen niet altijd hardop. Tien euro en twee voorkeuren per persoon werkt in de praktijk meestal het best.
Op het werk kunnen de inkomens flink verschillen. Kies daar liever voor 5 tot 10 euro. Lees meer bij kerstcadeaus voor collega's. Concrete suggesties per budget vind je bij cadeaus voor lootjes trekken.
Vanaf hoeveel personen?
Het kan vanaf drie personen. Vanaf vijf wordt het leuker; zes tot twaalf deelnemers is ideaal.
Eerlijk is eerlijk: met drie of vier personen blijft de verdeling zelden echt geheim. Je kunt vrij snel beredeneren wie wie heeft. Het blijft een leuke aanleiding om iets voor elkaar te doen, maar verwacht geen grote verrassing.
Bij meer dan vijftien deelnemers wordt cadeaus regelen onoverzichtelijk en duurt het uitpakken lang. Verdeel de groep dan in kleinere rondes of kies een kerstdobbelspel, waarbij iedereen tegelijk bezig is.
Waar komt lootjes trekken vandaan?
Een belangrijke voorloper komt uit Zweden. Daar heet de traditie Julklapp, letterlijk ‘kerstgeschenk’. Die naam wordt ook in delen van Noord-Duitsland gebruikt.
De figuur van de huisgeest is ouder dan de cadeau-uitwisseling. In Noord-Europese verhalen is het een klein, mensachtig wezen dat onzichtbaar bij mensen in huis woont en hen stiekem helpt. Daar komt het Duitse woord ‘Wichtel’ vandaan, dat het spel zijn naam gaf.
Oorspronkelijk werd het cadeau ook heimelijk bezorgd: ergens in de adventstijd, zonder dat de ontvanger wist van wie het kwam. Later verschoof de overhandiging naar een gezamenlijke bijeenkomst en ontstond de trekking zoals we die nu kennen.
Trek nu de lootjes
Verdeel de namen in tien seconden, rechtstreeks in de browser en zonder account of e-mailadres. De verdeling vormt één gesloten kring: iedereen geeft aan precies één persoon, niemand trekt zichzelf en er ontstaan geen wederzijdse koppels waarbij beide deelnemers meteen weten wie hen heeft.
Veelgestelde vragen
Kan iemand zichzelf trekken?
Met papieren lootjes kan dat, en het is de meest voorkomende fout. Meng alle briefjes dan opnieuw. Een online trekking sluit deze mogelijkheid automatisch uit.
Hoe voorkom je dat partners elkaar trekken?
Met losse briefjes lukt dat niet zonder informatie prijs te geven. Online kun je instellen wie elkaar niet mag trekken, bijvoorbeeld partners binnen een familie of collega's uit hetzelfde team.
Welk bedrag is gebruikelijk?
Meestal 5 tot 20 euro, waarbij 10 tot 15 euro het vaakst wordt afgesproken. In schoolklassen is 5 euro vaak het maximum.
Wat doe je als iemand ziek wordt?
Trek in een kleine groep opnieuw. In een grotere groep kan iemand het extra cadeau voor de ontvanger van de uitgevallen deelnemer regelen.
Moet iedereen meedoen?
Nee. Wie niet mee wil doen, geeft dat vóór de trekking aan. Daarna zou er anders iemand zonder cadeau achterblijven.
Vanaf welke leeftijd kunnen kinderen lootjes trekken?
Vanaf ongeveer zes jaar, als zij een geheim twee weken voor zich kunnen houden. Voor kleutergroepen is een gezamenlijke adventsactiviteit eenvoudiger.
Wat is het verschil met Secret Santa?
Er is geen verschil. Secret Santa is de Engelse naam voor dezelfde cadeau-uitwisseling.
Wat is het verschil met een kabouterdeur?
Een kabouterdeur hoort bij een adventstraditie voor kinderen: achter een klein deurtje woont een kaboutertje dat briefjes en grapjes achterlaat. Dat heeft niets met lootjes trekken te maken.